«Դեմ առ դեմ»` Կարապետ Ռուբինյան եւ Մանվել Բադեյան

Լավ կլիներ, որ մեր վետերանները չներքաշվեին քաղաքականության մեջ

Այլ պետական հոգածության ներքո վայելեին իրենց վաստակած փառքն ու հանգիստը
Օտոլարինգոլոգի եւ կինոլոգի դափնիներին հավակնող ՀՀ ոստիկանության զորքերի հրամանատար Լեւոն Երանոսյանին ծանոթ չեմ, ուստի չեմ կարող դատել նրա` շան ձագերի նմանությամբ մարդու ականջները կտրելու ունակությունների մասին: Մեր մեջ ասած՝ Սերժ Սարգսյանի եւ ոստիկանության պետի բարեկամական նկատողությանն արժանացած սույն «ազգային գեներալի»՝ մամուլում հրապարակված հոխորտանքն էլ, ավելի շուտ, պրակտոլոգիայի ոլորտից էր: Գերագույն գլխավոր հրամանատարի «թասիբին մեռածի» իր պայծառ կերպարն ամբողջացավ Արցախի ազատագրված տարածքների անտառային պաշարները եւ ոռոգման համակարգերը թալանելու, ինչպես նաեւ ներկայում տարբեր բիզնեսների մեջ ներքաշված լինելու մասին մամուլում հրապարակված տեղեկություններով: Բա հենց այդպիսին պետք է լինի Սարգսյանի ռեժիմում կարեւոր տեղ զբաղեցնող պաշտոնյան:
Ի տարբերություն Երանոսյանի՝ ոչ շատ լավ, բայց ճանաչում եմ «Արաբոյի» Մանվելին ու Ապարանի ջոկատի հրամանատար Ռազմիկին: Ճանաչում եւ հարգում եմ նրանց անցած ռազմական ուղին ու Սարգսյանի հանցավոր ռեժիմի հետ չհաշտվելու, դեմն անձնուրացորեն պայքարելու նրանց երեկվա ու այսօրվա կեցվածքը:
Հրազդանի ձորի ռեստորաններից մեկում այս երկու` հակադիր բեւեռներից եկող կերպարների հանդիպման տխուր վերջաբանն ավելորդ անգամ ապացուցում է, որ «զենքի եղբայրությանը» վաղուց, գուցե 1999-ի Հոկտեմբերի 27-ից ի վեր, եկել է փոխարինելու շահերի բախումը: Այնպես որ՝ սին են կռված տղերքի լիակատար համախմբման մասին երազանքները: Տրոհումն ըստ քաղաքական ճամբարների կամ ըստ անձնական ու պետական շահեր հետապնդողների անխուսափելի է:
Լավ կլիներ, իհարկե, որ մեր վետերանները` որպես կվազիուժային ենթահանրույթ, ընդհանրապես չներքաշվեին քաղաքականության մեջ ու պետական հոգածության ներքո վայելեին իրենց վաստակած փառքն ու հանգիստը: Սակայն հայտնի է, որ երկրապահներին քաղաքականության մեջ ներքաշելու ավանդույթը նույնպես տասնամյակների պատմություն ունի:
Պարզ է, որ մի փոր հաց ուտելու համար չէին հանդիպել փոխոստիկանապետն ու «եռյակին» համակրող ազատամարտիկների նորաստեղծ միության երկու ակտիվիստները: Եթե դիտարկենք աղմուկ հանած այդ ռեստորանային միջադեպը ոչ թե Սերժ Սարգսյանի չեղած պատիվը վիրավորելու ու մյուս կողմից՝ բռնություն կիրառելով պաշտպանելու տեսանկյունից, այլ «եռյակ»-իշխանություն հակամարտության ծավալման տրամաբանությամբ, ապա շատ ավելի լավատես կլինեի, եթե իմանայի, որ Ռազմիկն ու Մանվելն են նախաձեռնել հանդիպումը, որպեսզի ինչ-ինչ ձեւերով կամ երաշխիքներ տալով փորձեին դեպի համաժողովրդական պայքարի կողմ քաշել թալանչի գեներալին կամ գոնե ապահովեին նրա` որպես ներքին զորքերի հրամանատարի չեզոքությունը: Ցավոք, ըստ վկայությունների, գործ ունենք հակառակի հետ` գեներալն է փորձել չեզոքացնել ռեժիմի դեմ պայքարողներին, ինչն ամենեւին չի վկայում «համաժողովրդական պայքարի» արդյունավետ ընթացքի ու նախաձեռնողականության մասին:
Ի դեպ, ռեժիմի դեմ իրական պայքարի տեսանկյունից շատ ավելի իրատեսական ու արդյունավետ է թվում ոչ թե ռեժիմի բութ մահակ հանդիսացող ուժային կառույցների ղեկավարների վրա աշխատելը, այլ միջին ու շարքային անձնակազմի հետ տարվող աշխատանքն ու քարոզչությունը: Ռեժիմի ուժային բարձրագույն ղեկավարներին դժվար եւ անիրատեսական է նոր պաշտոններ ստանալու հեռանկարով գայթակղելը:
Հեղափոխական ժամանակներում թալանածի ու դիրքի պահպանության երաշխիքներ տալն իսկ առանձնապես վստահություն չի ներշնչի, եթե, իհարկե, խոսքը չի գնում թալանչիների նոր դաստայով, այլ ռեժիմ ձեւավորելու մասին: Իսկ միջին օղակներն ու շարքային անձնակազմը շատ ավելի մոտ են ժողովրդին, եթե հենց ժողովուրդը չեն: Նրանց, որ ամենօրյա վկաներն են իրենց ղեկավարների արած ապօրինությունների ու թալանի, հասկացնելը, որ չի կարելի կրակել սեփական ժողովրդի վրա, որ X ժամին պետք է պարզապես հրաժարվել վերադասների հանցավոր հրամանները կատարելուց, շատ ավելի հեշտ է:
ԿԱՐԱՊԵՏ ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ
«Առավոտ» օրաթերթ 17.12.2014

Ամբողջական հոդվածը կարող եք կարդալ այս հասցեով՝ http://www.aravot.am/2014/12/18/525851/

© 1998 – 2014 Առավոտ – Լուրեր Հայաստանից

Հայաստանը կամովի՞ն է անդամակցում Եվրասիական միությանը

Իշխանական ու արդեն, կարելի է ասել, ոչ իշխանական, բայց թունդ պրոիշխանական խորհրդարանական ուժերը գալիս են ամրապնդելու այդ սուտը
Դեռեւս 2012 թվականի դեկտեմբերին ԱՄՆ այն ժամանակվա պետքարտուղար Հիլարի Քլինթոնը Դուբլինում կայացած իր մամուլի ասուլիսի ժամանակ բաց տեքստով հայտարարեց, որ Միացյալ Նահանգները փորձում է թույլ չտալ Ռուսաստանին տնտեսական ինտեգրացիայի քողի ներքո նոր վարկածով Խորհրդային Միություն ստեղծել: «Հիմա քայլեր են ձեռնարկվում տարածաշրջանի վերախորհրդայնացման ուղղությամբ: Անվանումը այլ կլինի՝ Մաքսային միություն, Եվրասիական միություն կամ նման մի այլ բան: Բայց եկեք չխաբվենք: Մենք գիտենք՝ որն է դրա նպատակը, եւ փորձում ենք գտնել գործուն միջոցներ այդ բանը կանխելու կամ դանդաղեցնելու համար»:
Թարգմանությունն իմն է եւ կարող է խիստ աուտենտիկ չլինել, բայց իմաստը հստակ է՝ Միացյալ Նահանգները զգուշացրեց Ռուսաստանին եւ մնացյալ աշխարհին, որ տեղյակ է պարոն Պուտինի իրական մտադրությունների մասին, ու հայտնեց, որ ձգտելու է արգելափակել դրանց իրագործումը:
Գտա՞վ, արդյոք, պարոն Օբամայի վարչակազմը իր փնտրած գործուն միջոցները: Դատելով այն բանից, թե ինչ աջակցություն ստացան, ավելի ճիշտ՝ չստացան հայաստանյան ժողովրդավարական ու անկախական ուժերը ԱՄՆ-ից, կամ ինչպես արձագանքեց Օբամայի վարչակազմը հերթական անգամ խայտառակ խախտումներով անցած ու կեղծված մեր ընտրություններին՝ ոչ: Ռուսաստանի լիակատար խամաճիկ դարձած Հայաստանի այսօրվա տխուր վիճակից դատելով էլ՝ ոչ: Գումարեք սրան Ղրղըզստանի «Մանաս» օդուժի բազայից ՆԱՏՕ-ի հեռանալը, Վրաստանում ամերիկացիների լավագույն բարեկամ Սաակաշվիլիի նկատմամբ հետապնդումները:
Թվում է՝ հետխորհրդային երկրներին ներգրավող Արեւելյան գործընկերության եւ եվրաասոցացման սահուն գործընթացները բարեհոգի թմբիրի մեջ էին պահում ամերիկացիներին: Արդյունքում, ըստ էության, ԱՄՆ-ը ոչինչ չուներ հակադրելու Պուտինի կոպիտ ճնշման տակ Սարգսյանի ու Յանուկովիչի՝ Եվրաասոցացումից վերջին պահին «թռնելուն»: Եթե չլիներ Յանուկովիչի կոռումպացված իշխանության դեմ ուկրաինացի հայրենասերների ապստամբությունը եւ հերոսական պայքարը, ԱՄՆ-ին ոչինչ չէր մնա անելու՝ բացի կատարվածի հետ համակերպվելուց, ինչպես համակերպվեց մեր դեպքում: Իսկ ահա դեպքերի հետագա զարգացումը՝ Ռուսաստանի կողմից Ղրիմի բռնազավթումն ու ներխուժումն Արեւելյան Ուկրաինա, հնարավորություն տվեցին Միացյալ Նահանգներին լիովին իրականացնելու խոստացվածը: ԱՄՆ-ի եւ նրա գլխավորած քաղաքակիրթ ու զարգացած երկրների լայն կոալիցիան գործուն պատժամիջոցների է ենթարկել Ուկրաինայի արեւելքում կրակն ընկած պուտինյան ռեժիմին: Միացյալ Նահանգները իր պաշտպանության տակ է վերցրել Եվրաասոցացման պայմանագրեր ստորագրած Ուկրաինային, Վրաստանին եւ Մոլդովային՝ հայտարարելով նրանց իր դաշնակիցները: Արդյունքում խորը տնտեսական ճգնաժամում հայտնված Ռուսաստանը ոչ միայն զրկվելու է հարեւան երկրներին ահաբեկելու ու իր հետադիմական օբոզին բռնակցելու հնարավորությունից, այլեւ մեծ պրոբլեմների առջեւ է կանգնել արդեն իսկ օբոզին կցված Բելառուսի եւ Ղազախստանի հետ հարաբերություններում:
Այլ է վիճակը Հայաստանում: Սերժ Սարգսյանը, չնայած ակնհայտ իրողությանը, գերի ընկած վերջին բոլշեւիկի համառությամբ պնդում է, թե Հայաստանը կամովին է անդամակցում Եվրասիական միությանը: Խորհրդարանում միությանը անդամակցելուն միահամուռ կողմ քվեարկած մեր իշխանական ու արդեն, կարելի է ասել, ոչ իշխանական, բայց թունդ պրոիշխանական խորհրդարանական ուժերը գալիս են ամրապնդելու այդ սուտը՝ զրկելով Հայաստանին աշխարհի հզորագույն երկրների կողմից պաշտպանության նույնիսկ տեսական հնարավորությունից, կամովին դարձնելով երկիրը նույն այդ հզորագույն երկրների՝ ամենեւին ոչ իրեն ուղղված պատժամիջոցների թիրախ: ՀՀԿ, ԲՀԿ, ՀԱԿ, ՀՅԴ, ՕԵԿ ալյանսը Ազգային ժողովում իր ամոթալի քվեարկությամբ վերջակետ դրեց պուտինյան մեռելածին միությանը Հայաստանի անդամակցության շրջելի-անշրջելի լինելու ներհայաստանյան բանավեճին: Սակայն միջազգային ձեւաչափով նույն բանավեճը շարունակվելու է, պարզապես դա արդեն մեզ հետ կապ չի ունենա, խնդիրը լուծվելու է առանց մեզ, մենք դրան հետեւելու ենք ռուսական քրջոտ օբոզի միջից՝ ըմբոշխնելով գահավիժման բերկրանքը:
ԿԱՐԱՊԵՏ ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ «Առավոտ» օրաթերթ 10.12.2014Ամբողջական հոդվածը կարող եք կարդալ այս հասցեով՝ http://www.aravot.am/2014/12/11/523606/

© 1998 – 2014 Առավոտ – Լուրեր Հայաստանից

Արցախի անկախության ճանաչումը ներկայացվում է որպես ամենաբարդ խնդիր

Այն դեպքում, երբ Ադրբեջանն ինքը բազմաթիվ հարմար առիթներ է տվել ճանաչման համար
Քսանհինգ տարի առաջ՝ 1989թ. դեկտեմբերի 1-ին, ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի եւ ԼՂԻՄ Ազգային խորհրդի համատեղ որոշմամբ Հայաստանի Հանրապետությունն ու Արցախը վերամիավորվեցին: Ու թեեւ դրանից քիչ անց՝ 1990թ. հունվարի 10-ին ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահությունը, վերադասության իրավունքով, չեղյալ հայտարարեց այդ որոշումը, այնուհետեւ 1991-ի սեպտեմբերի 2-ին Լեռնային Ղարաբաղը հռչակեց իր անկախությունը, իսկ սեպտեմբերի 21-ին Հայաստանում, առանց Արցախի բնակչության մասնակցության, անցկացվեց Անկախության հանրաքվե, վերամիավորման մասին այդ պատմական որոշումը թերագնահատել պետք չէ՝ այն դեռ կարող է ունենալ ոչ միայն պատմական արժեք:
Նախ՝ այդ որոշումը շատ խոսուն ապացույցն է այն իրողության, որ, օգտվելով գորբաչովյան «պերեստրոյկայի» ընձեռած հնարավորությունից, Լեռնային Ղարաբաղի ժողովուրդը միացման հարցն արծարծել եւ Խորհրդային Հայաստանի հետ համատեղ փորձում էր լուծել խաղաղ, զուտ օրենսդրական ճանապարհով: Ինչպես արձագանքեցին դրան Բաքուն ու Մոսկվան՝ հայտնի է:
Որոշումը նաեւ ներկա եւ ապագա սերունդների համար ամրագրում է այն պարզ եւ հստակ նպատակը, որի համար սկսվեց 88-ի՝ իր նախադեպը չունեցող հայոց համազգային շարժումը:
Եվ երրորդն, ըստ իս, այն է, որ այդ որոշման առկայությունը, որպես հնարավոր երկընտրանք ԼՂՀ անկախության ճանաչման ներկայում որդեգրված ուղու, անհրաժեշտ պահին լրացուցիչ ճկունություն կարող է ապահովել հայկական կողմերի համար:
Մինչ այժմ էլ երբեմն հնչում են տեսակետներ, որ սխալ էր դեկտեմբերի 1-ի որոշման տրամաբանությունից հետ կանգնելն ու ազգերի ինքնորոշման միջազգային իրավունքը հիմք ընդունելով, Արցախի անկախությունը հռչակելով՝ խնդրի լուծում որոնելը: Նույնիսկ դավաճանության եւ խնդիրը միտումնավոր փակուղի մտցնելու մասին են խոսում: Նման գնահատականներ տարածողներին երեւի արժե պարբերաբար հիշեցնել անկախության հռչակման ուղին ընտրելու իրական դրդապատճառների մասին: Առաջինն այն է, որ 1991-ի օգոստոսի 30-ին Ադրբեջանը հռչակեց իր դուրս գալը ԽՍՀՄ կազմից, եւ գործող խորհրդային օրենսդրության համաձայն՝ դե յուրե նրա կազմում գտնվող ինքնավարությունը՝ ԼՂԻՄ-ը, սեփական հանրաքվե անցկացնելու իրավունք ձեռք բերեց, ինչն էլ իրագործեց, եւ արդյունքում մենք ստացանք ամենակարեւոր հաղթաթղթերից մեկը՝ Լեռնային Ղարաբաղը ձեռք է բերել իր անկախությունը անթերի իրավական հիմքով՝ ԽՍՀՄ գործող օրենսդրության տառին ու ոգուն համապատասխան:
Մյուս կարեւոր հանգամանքն այն է, որ քաղաքակիրթ աշխարհը հեշտ, հաճախ նաեւ համակրանքով է ընկալում ազգերի՝ անկախության համար պայքարը, հանդուրժում է չճանաչված կամ մասնակիորեն ճանաչված պետությունների գոյությունը: Դրա վառ օրինակն է ԱՄՆ-ի կողմից Արցախին տարեցտարի հատկացվող օգնությունը: Բայց, ինչպես սակավաթիվ նախադեպերն են վկայում (Իրաքի կողմից Քուվեյթի գրավումը, Ռուսաստանի կողմից Ղրիմի զավթումը), չի հանդուրժում միավորումը կամ կցումը եւ անմիջապես գնահատում է որպես անեքսիա՝ դրանից բխող ծանր հետեւանքներով:
Այս իրողությունից ելնելով է, որ Կոսովոն ոչ թե ձգտեց միանալ «մայր» Ալբանիային, այլ անկախություն հռչակեց: Նույնն է Հյուսիսային Կիպրոսի եւ Թուրքիայի պարագայում: Այնպես որ՝ վերոշարադրյալի կոնտեքստում, (1) Արցախի անկախանալու, (2) անկախության միջազգային ճանաչմանը հասնելու ու դրանից հետո միայն (3) Հայաստանի հետ միավորվելու ուղին առկա պայմաններում միակ տրամաբանականն է թվում: Այլ հարց է, թե անկախություն հռչակելուց հետո ինչպես են Հայաստանի եւ Արցախի իշխանությունները հաղթահարում այդ ուղին:
Ցավոք, անցած ավելի քան 20 հարաբերականորեն խաղաղ տարիների ընթացքում ոչ միայն չի հաջողվել քայլ կատարել դեպի Արցախի ճանաչումն ու միջազգային իրավունքի սուբյեկտ դառնալը, այլեւ մեր իսկ անմիտ ու հանցավոր գործողություններով տորպեդահարել ենք ընտրված ուղին ու կոնցեպցիան:
Ի՞նչ էր, եթե ոչ ընտրված կոնցեպցիայի տորպեդահարում Արցախի նախագահի նշանակումը Հայաստանի վարչապետ ու այնուհետեւ, Սահմանադրության կոպիտ ոտնահարումով, նրան «ընտրելը» երկրի նախագահ: Իսկ այնուհետեւ, մասամբ որպես դրա հետեւանք, Արցախին Մինսկի խմբի շրջանակներում ընթացող բանակցությունների սեղանից հեռացնե՞լը: Իսկ տասնյակ հարյուրներով ղարաբաղցիներ բերելը Հայաստան ու մեծ ու փոքր պաշտոնների նշանակե՞լը: Դրանո՞վ ենք ամրապնդել Արցախի անկախությունը: Տխուր է, բայց ստացվում է, որ մենք ինքներս ոչ միայն չենք ճանաչում, այլեւ չենք հարգում, ոտնահարում ենք Արցախի անկախությունը:
Հայաստանի կողմից Արցախի անկախության ճանաչումը մեզ ներկայացվում է որպես ամենաբարդ խնդիր, եւ այն ոչ մի կերպ չի լուծվում: Ինչո՞ւ ենք համառորեն խուսափում, այն էլ այն դեպքում, երբ անցած տարիների ընթացքում Ադրբեջանն ինքը բազմաթիվ հարմար առիթներ է տվել ճանաչման համար: Չէ՞ որ ակնհայտ է՝ Հայաստանը չի կարող Արցախի ճանաչման ուղղությամբ ակտիվ արտաքին քաղաքականություն վարել, եթե ինքն է խուսափում ճանաչել:
Մեզ ասում են, թե Արցախի անկախությունը ճանաչելու դեպքում Ադրբեջանը պատերազմ կսկսի: Եղբայր, Ադրբեջանը պատերազմ կսկսի ցանկացած դեպքում՝ անկախ մեր ճանաչել-չճանաչելուց, միայն մի պայմանով՝ պետք է համոզված լինի, որ կհաղթի: Մեզ նաեւ ասում են, որ ճանաչելու դեպքում էլ քննարկելու բան չի մնա Մինսկի խմբի շրջանակներում: Է, չի մնա՝ չենք քննարկի: Ադրբեջանին անկախ Արցախի հետ քննարկելու հազար հարց կմնա՝ թող քննարկեն: Այստեղ մենք էլի մոռանում ենք, չենք հարգում ի սկզբանե որդեգրված կոնցեպցիան: Հակամարտության կողմը Արցախն է, անկախացել է Արցախը, Ադրբեջանը պատերազմը հրահրել է Արցախի, ոչ թե մեր դեմ: Մենք ներքաշված կողմ ենք միայն ու մեծ հաշվով Ադրբեջանի հետ քննարկելու բան չունենք:
Մեր իշխանությունները ինքնախաբեությամբ եւ հասարակությանը մոլորեցնելով են զբաղված, երբ առանց Արցախի դե յուրե ճանաչման խոսում են այլ երկրների կողմից ճանաչման ուղղությամբ գործադրվող ինչ-որ ջանքերի մասին: Այդ ջանքերն իրականում կամ չկան, իսկ եթե կան էլ, ապա խղճուկ են եւ, բնականաբար, անարդյունք: Փորձենք վերլուծել Սերժ Սարգսյանի վարած արտաքին քաղաքականության մի փոքրիկ՝ համեմատաբար թարմ դրվագ: Երեւան էր եկել Սերբիայի նախագահ Տոմիսլավ Նիկոլիչը: Ի՞նչ դիրքորոշում ունի Հայաստանը արդեն 108 երկրների կողմից ճանաչված Կոսովոյի անկախության հարցում: Լիովին պրոսերբական՝ չենք ճանաչում եւ վերջ: Դա այն դեպքում, երբ Կոսովոյի նախադեպը (թողնենք մի կողմ պատմական արդարությունն ու ռոմանտիկան) մեզ համար միայն դրական նշանակություն ունի: Այն դեպքում, երբ հանգիստ կարող ենք բանակցել ալբանական երկու պետությունների հետ՝ Կոսովոյի ճանաչման դիմաց նրանց կողմից Արցախի ճանաչման հարցը: Կարող ենք նաեւ բանակցել սերբերի հետ՝ Կոսովոյի չճանաչման դիմաց նրանց կողմից Արցախը ճանաչելը: Բայց ոչ: Մեր երկրի փաստացի ղեկավարը սկզբունքային է համարում այս հարցում Հայաստանի որդեգրած, մեզ ոչինչ չտվող, կոշտ, պրոսերբական, իսկ իրականում անմիտ-պրոռուսական դիրքորոշումը: Փոխարենն ի՞նչ ենք ստանում: «… մենք գնահատում ենք Սերբիայի հավասարակշռված մոտեցումը ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման գործընթացի մասով եւ աջակցությունը ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ երկրների ջանքերին»,- ասել է Սերժ Սարգսյանը:
Հիմա դուք ասեք՝ նման «սկզբունքային» դիրքորոշմամբ, բերված ոչինչ չասող նախադասությամբ, որով կարելի է բնութագրել աշխարհի երկրների ճնշող մեծամասնության վերաբերմունքը Արցախի խնդրին, Սերժ Սարգսյանը որեւէ ջանք գործադրո՞ւմ է Արցախի ճանաչման ուղղությամբ, թե՞ իր անգործությամբ կամ Ռուսաստանի քաղաքականության ֆարվատերում անկամ լողալով՝ խանգարում է դրան: Մի միտք էլ ու վերջ: Նույնիսկ իրենց շեֆերի՝ ռուսների տխմար փորձը չեն կիրառում: Ի սեր Աստծո, նման բանի կոչ չեմ անում, բայց կարող էին, չէ՞, իրենց թալանածից կամ, լավ, բյուջեից մի 50-60 միլիոն դոլար վերցնել ու թռչել ճանաչման հետեւից Վանուատու, Նաուրու կամ Քուկի կղզիներ: Բակո Սահակյանին այդ կողմերում տեսե՞լ եք:
ԿԱՐԱՊԵՏ ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ «Առավոտ» օրաթերթ 2.12.2014

Ամբողջական հոդվածը կարող եք կարդալ այս հասցեով՝ http://www.aravot.am/2014/12/03/520968/

© 1998 – 2014 Առավոտ – Լուրեր Հայաստանից

ԵՏՄ կազմում հայտնվելու է եւս մեկ երկիր՝ Աբխազիան

Ընդ որում, հայտնվելու է հետնադռնից՝ առանց դիմելու
Նոյեմբերի 24-ին Սոչիում հանդիպեցին խորհրդային ԿԳԲ-ի երկու նախկին աշխատակիցներ՝ ներկայում Աբխազիայի նախագահ Ռաուլ Խաջիմբան ու Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ Վլադիմիր Պուտինը: Նրանք իրենց երկու երկրների միջեւ «Համագործակցության եւ ինտեգրման մասին» պայմանագիր կնքեցին: Ստորագրված պայմանագրի տեքստը դեռ հասանելի չէ համացանցում, բայց պայմանագրի նախագծին կարելի է ծանոթանալ Աբխազիայի պետական լրատվական գործակալության կայքում: Կարծում եմ՝ պուտինյան Ռուսաստանի հռչակած «ինտեգրացիոն» նպատակներին եւ գործելաոճին ծանոթ, խորաթափանց ընթերցողը առանց նախագիծն ընթերցելու էլ կկռահի, որ ընդհանուր առմամբ խոսքը առանց այդ էլ խորը ռուսական ազդեցության տակ գտնվող՝ չճանաչված գաճաճ երկրի հետագա կլանման մասին է:
Ռուսական իշխանական մամուլն արդեն ցնծում է Պուտինի նոր ձեռքբերման առթիվ: Ուրախ-ուրախ գրում են ռուս-աբխազական սահմանի բացման կամ դրա բացարձակ թափանցիկ դառնալու ու փոխարենը՝ սահմանապահ ուժերի եւ ենթակառուցվածքների աբխազա-վրացական սահմանում վերատեղակայելու մասին: Ստեղծվելու են նաեւ միացյալ՝ ռուս-աբխազական զինված ուժեր, որոնց հրամանատարությունը, երկրին սպառնացող վտանգի դեպքում, ըստ նախագծի՝ վերապահվելու է ռուսներին: Նախագծով նաեւ նախատեսվում է, որ Աբխազիայի քաղաքացիները դյուրությամբ ստանալու են նաեւ Ռուսաստանի քաղաքացիություն եւ տեղում օգտվելու են Ռուսաստանի Հարավային դաշնային օկրուգի բնակիչների համար նախատեսված բոլոր սոցիալական եւ տնտեսական իրավունքներից: Հեշտ է պատկերացնել թե ինչի կվերածվի Աբխազիայի ինքնիշխանությունը որոշ ժամանակ անց, երբ բոլոր քաղաքացիները դառնան նաեւ ՌԴ քաղաքացիներ: Մատուցվող դառը հաբը քաղցրացնելու են խոստացվող ռուսական ներդրումները: Խոսվում է առաջին տարում 9 միլիարդ ռուբլի կազմող ռուսական օգնության եւ ներդրումների մասին: Պարոն Պուտինն ասել է, որ դրանով կրկնապատկվելու է Աբխազիային տրվող տարեկան օգնությունը: Զանազան ոլորտներում բազմակողմանի օժանդակության մասին շռայլ խոստումներ են հնչում:
Ամենաուշագրավը. ըստ պայմանագրի՝ երկու երկրներն ունենալու են միասնական մաքսային տարածք: Այսինքն՝ խորհրդարանների կողմից այս պայմանագիրը վավերացնելուց հետո կարող ենք արձանագրել, որ Եվրասիական տնտեսական միության կազմում հայտնվելու է եւս մեկ երկիր՝ Աբխազիան: Ընդ որում, հայտնվելու է հետնադռնից՝ առանց դիմելու եւ անդամ երկրների համաձայնությունը ստանալու: Ընդ որում, երկիր, որը ճանաչված է Եվրասիական միության անդամ երկրներից միայն մեկի՝ Ռուսաստանի կողմից:
Հետաքրքիր նախադեպ է, չէ՞: Երկու առումով է հետաքրքիր: Առաջինը՝ որպես Արցախին Հայաստանի հետեւից Եվրասիական միություն քարշ տալու ձեւաչափ: Իսկ երկրորդն այն է, որ նույնը կարող է անել, օրինակ, Ղազախստանը՝ ասենք, Հյուսիսային Կիպրոսի չճանաչված հանրապետության հետ նմանատիպ պայմանագիր կնքելով: Կամ Բելառուսը՝ Մերձդնեստրի հետ:
Հասկանալի է, որ միջազգային իրավունքը ամեն քայլափոխի ոտնահարող Ռուսաստանը նման մի բան էլ շուտով կմոգոնի Հարավային Օսիայի համար:
Բացի նշված նախադեպից՝ փորձենք դիտարկել ստեղծված իրավիճակը Հայաստանի շահի տեսանկյունից:
Աբխազիայի կլանումը Ռուսաստանի կողմից դժվար է որեւէ առումով դրական համարել հետխորհրդային երկրների, այդ թվում՝ Հայաստանի համար: Թեկուզ չճանաչված երկրի կլանումը նոր ախորժակներ է բացելու ռուսական կայսրության վերականգնման մասին զառանցողների մոտ:
Դժվար է գնահատել նաեւ, թե նոր իրավիճակում ինչ կփոխվի Աբխազիայի՝ թվաքանակով երկրորդ ազգի՝ համշենահայության համար: Կենսաթոշակներն ու նպաստները գուցե ավելանան, բայց արդյոք ավելի պաշտպանված կլինե՞ն նրանց իրավունքները ռուսական գերիշխանության ներքո: Արդյոք ավելի չի՞ դժվարանա հայապահպանության խնդիրը: Իսկ ամենակարեւոր տնտեսական խնդրի՝ դեպի Հայաստան ձգվող երկաթգծի վերագործարկման առումով հույսերն, իհարկե, չեն ավելանում, քանի որ խնդրո առարկա պայմանագրի կնքումը խորացնելու է Աբխազիան իրենից խլված տարածք համարող Վրաստանի դժգոհությունը: Բայց, մյուս կողմից, հետագայի համար պետք է արձանագրել, որ երկաթգծի բացման համար քառակողմ համաձայնեցումներ պահանջող խնդիրը մի քիչ պարզեցվելու է՝ վերածվելով եռակողմի, քանի որ Աբխազիան այլեւս ինքնուրույն գործոն չի լինելու:
Նյութս ուզում եմ ավարտել՝ արժանին մատուցելով պարոն Պուտինի համառությանը: Իր կայսերապաշտական քայլերի հետեւանքով Ռուսաստանն այժմ ներքաշված է նենգ պատերազմի մեջ Ուկրաինայում, քաղաքականապես մեկուսացված է, հայտնվել է ծանր տնտեսական ճգնաժամում: Բայց երկրի անխոնջ առաջնորդը դեռ համառորեն իրագործում է դեռեւս 2011 թվականին «Իզվեստիա» թերթում հրապարակած՝ Եվրասիական միություն ստեղծելու վերաբերյալ իր ծրագիրը: Ի սկզբանե անհիմն երազանքների վրա հիմնված այդ ծրագիրը վաղուց տապալված է: Անվերադարձ կորսված է ռուսների համար միության ենթադրվող հիմնասյուներից մեկը՝ Ուկրաինան: Իբրեւ ծաղր են այժմ հնչում հոդվածի՝ միացյալ Եվրոպայի հետ ազատ առեւտրի, Եվրասիական միության միջոցով անդամ երկրների՝ Եվրամիությանը ավելի շուտ եւ ավելի ուժեղ դիրքերից ինտեգրվելու, Եվրոպայի եւ Ասիայի միջեւ կապող տնտեսական հզոր բեւեռ դառնալու մասին պնդումները: Բայց նա համառում է: Ընդ որում, միջոցներ չի խնայում, միջոցների մեջ էլ խտրականություն չի դնում:
Արժե երեւի հիշեցնել, որ նույն այդ ծրագրի իրագործման շրջանակներում՝ դեռեւս 2013թ. փետրվարին, մասնակցելով Ռուսաստանի դաշնային անվտանգության ծառայության՝ ՖՍԲ-ի կոլեգիայի նիստին՝ նա ուղղակի հանձնարարություն տվեց իր չեկիստ կոլեգաներին՝ տեղերում, համագործակցելով մյուս երկրների իրենց գործընկերների հետ, պաշտպանել Արեւմուտքից հետխորհրդային երկրների՝ Ռուսաստանին «ինտեգրվելու» «ինքնիշխան» իրավունքը:
Ինչպես տեսնում ենք, Աբխազիայի դեպքում դա արվեց նախկին ԿԳԲ-ի աշխատակցին երկրի նախագահ կարգելու միջոցով: Իսկ ի՞նչ եւ ինչպե՞ս արվեց Հայաստանի դեպքում՝ կռահեք ինքներդ կամ հարցրեք Գորիկ Հակոբյանին:
ԿԱՐԱՊԵՏ ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ
«Առավոտ» օրաթերթ
26.11.2014Ամբողջական հոդվածը կարող եք կարդալ այս հասցեով՝ http://www.aravot.am/2014/11/27/519313/

© 1998 – 2014 Առավոտ – Լուրեր Հայաստանից

Ով է պատասխան տալու 15 մլն դոլարի վնասի համար

Արցախում ավարտված զորավարժությունների մասնակիցների առջեւ ելույթ ունենալիս Սերժ Սարգսյանը տարօրինակ նրբասացություն օգտագործեց: Ադրբեջանի անունը տալու փոխարեն՝ օգտագործեց հետեւյալ ձեւակերպումը՝ «նրանք, ովքեր մեզ թշնամի են անվանում»:
Էլ ո՞ւմ, եթե ոչ հայոց միացյալ զինված ուժերի զինվորներին, էլ ե՞րբ, եթե ոչ նույն զորավարժությունների ընթացքում ԶՈՒ ուղղաթիռի խփվելուց ու երեք սպաներ կորցնելուց հետո պետք է ասվեր այն պարզ ճշմարտությունը, որ Ադրբեջանը մեր ազգի եւ պետության վերացմանը ձգտող ոխերիմ թշնամի է:
Ոչ պակաս տարօրինակ էր նաեւ իրենից լսելը, որ «նրանք, ովքեր մեզ թշնամի են անվանում», ոչնչացրել են մեր «դժվար դրության մեջ հայտնված եւ իրենից վտանգ չներկայացնող» ուղղաթիռը:
Դեպքի հետ առնչվող՝ մինչ այդ հնչած բազմաթիվ մեկնաբանություններում եւ հայտարարություններում, այդ թվում՝ ՀՀ պաշտպանության նախարարության եւ ԼՂՀ պաշտպանության բանակի հրամանատարի ասածներում, ոչ մի խոսք կամ ակնարկ չկար ուղղաթիռի դժվար դրության մեջ հայտնված լինելու վերաբերյալ: Դժվար դրության մասին չի վկայում նաեւ թշնամու կողմից հրապարակված տեսանյութը, որում երկու հայկական ուղղաթիռները, մինչեւ «Իգլայից» կրակ բացելը, հանգիստ, առանց խուճապի թռչում են միեւնույն ուղղությամբ:
Մյուս կողմից՝ եթե ճիշտ են մեր մյուս պաշտոնական անձանց ասածները, ապա մեր երկու ուղղաթիռներն էլ իսկապես դժվար դրության մեջ էին հայտնվել՝ չգիտես ում հանցավոր հրամանով, անզեն, անշտապ ու անպաշտպան սավառնում էին թշնամու քթի տակով՝ ինքնակամ թիրախի դերում: Դեռ փառք պետք է տանք Աստծուն, որ նույն դյուրությամբ չխոցվեց երկրորդ ուղղաթիռը:
Բայց հազիվ թե Սերժ Սարգսյանը դա նկատի ուներ: Եթե այդպես լիներ, ապա գովասանքի եւ շնորհակալությունների կողքին կհնչեին նաեւ երեք սպաների զոհվելու պատճառ դարձած եւ կործանված ուղղաթիռի պատճառով երկրին առնվազն 15 միլիոն դոլարի վնաս հասցրածների անունները: Նման բան չեղավ, ու մեզ մնում է էլի եթե-ների ու ենթադրությունների գիրկն ընկնել:
Եթե բացառենք օրը ցերեկով, լավ եղանակային պայմաններում, ցածր բարձրության վրա թռչող միանգամից երկու ուղղաթիռների տեղանքում մոլորվելը, ապա հարց է ծագում՝ լավ, ի՞նչ նպատակ կարող էր հետապնդել մեր երկու ուղղաթիռների հայտնվելը թշնամու հեշտ թիրախի դերում:
Կարծում եմ՝ պետք է բացառել նաեւ եղածի՝ մեր կողմից կազմակերպված սադրանք լինելը: Որովհետեւ ուղղաթիռի խփվելուց հետո ոչ մի շարունակություն, գործողություն չեղավ, եթե, իհարկե, գործողություն չհամարենք երկրորդ ուղղաթիռի սուսուփուս հեռանալը, ինչն, ի դեպ, ապացուցում է ուղղաթիռների անզեն լինելու վարկածը: Հուսով եմ նաեւ, որ մեր զինվորական հրամանատարությունում այդ աստիճան հիմարներ չկան, որ փորձեին Ռուսաստանի օգնությամբ վերջին տարիներին ամենաարդիական սպառազինությամբ մինչեւ ատամները զինված հակառակորդին ցույց տալ, թե՝ տեսեք-տեսեք, Մի-24 ուղղաթիռներ ունենք ու դրանցով թռչել գիտենք:
Ուրեմն ի՞նչ խելքին մոտ վարկածներ են մնում: Ըստ իս, դրանք երկուսն են.
ա/ հրամանատարության ոչ պրոֆեսիոնալիզմ ու հանցավոր անփութություն
բ/ այլ պետության պատվերով արված գործողություն:
Այս երկու վարկածներից որն էլ համապատասխանի իրականությանը, զրոյի է հավասարեցնելու Ստեփանակերտի օդանավակայանում գերագույն գլխավոր հրամանատարի ուղղաթիռի «հերոսական» վայրէջքը եւ արցախյան աղջամուղջին նրա ելույթը բեմականացնողների ու նկարահանողների PR ջանքերը:
ԿԱՐԱՊԵՏ ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ
«Առավոտ» օրաթերթ
19.11.2014Ամբողջական հոդվածը կարող եք կարդալ այս հասցեով՝ http://www.aravot.am/2014/11/20/517077/

© 1998 – 2014 Առավոտ – Լուրեր Հայաստանից

Թեժ աշունն ամփոփելու համար մեզ մնում է մի քիչ էլ սպասել

Սերժ Սարգսյանը օրերս այցելեց «Քենդլ» սինքրոտրոնային հետազոտությունների ինստիտուտ եւ շնորհավորեց աշխատակիցներին «Արեալ» արագացուցչի գործարկման առթիվ: Ինչ խոսք, ուրախալի է, որ մոտ 13 տարի առաջ մեկնարկած այս ծրագիրը մտավ գործնական փուլ: Չնայած նախագծի արդիականության եւ երկրի համար կիրառական նշանակության վերաբերյալ մինչ այս կարդացածս հակասական կարծիքներին՝ ուզում եմ հուսալ, որ երկրի գոնե գիտական ոլորտում դրական տեղաշարժեր կլինեն: Այցի ավարտին պարոն Սարգսյանը բացառիկ հարցազրույց է տվել «Արմենպրեսին»: Պատասխանների ծավալից դատելով՝ ակնհայտ է, որ ամենեւին «ոտքի վրա» արված հարցուպատասխան չէ, այլ հատուկ պատրաստված նյութ, որտեղ «Քենդլ»-ին անդրադարձը ամենակարեւոր մասը չէ: Առիթն օգտագործելով՝ պարոն Սարգսյանը շոշափել է նաեւ Հայաստանի՝ Մաքսային միությանը անդամակցելու (այո, այո, մի՛ զարմացեք, հարցը հենց այդպես է ձեւակերպված, ինչին պատասխանողը չի առարկում, չի ասում, որ Մաքսային միությանը չէ, որ անդամակցելու ենք) եւ, որն ամենակարեւորն է, ներքին քաղաքական զարգացումներին:
Չնայած հարցազրույցի ընդհանուր ցածր որակին՝ այնուամենայնիվ, նույն հերթականությունը պահպանելով՝ անդրադառնանք պարոն Սարգսյանի պատասխաններին:
«Քենդլ»-ի «Արեալի» վերաբերյալ պարոն Սարգսյանի գնահատականը հետեւյալն է՝ «…սա Հայաստանի գիտական հանրության ե՛ւ հաջողությունն է, եւ նոր հնարավորությունը»: Եվ ընդհանրապես, պարոն Սարգսյանը, ի հակադրություն Հայաստանի գիտության աղետալի վիճակի մասին մեր պատկերացումների, կարծում է, որ վերջին տարիներին հայ գիտնականների հրապարակումներն ու դրանց վրա այլազգի գիտնականների հղումների քանակը խոսում են այն մասին, որ «Հայաստանի գիտական ներուժը մեծ է, եւ այս ներուժը պետք է զարգացնել»: Ուրախալի է, որ պարոն Սարգսյանը վերջին տարիների հրապարակումների հիման վրա բարձր է գնահատում Հայաստանի գիտական ներուժը, բայց տարակուսելի է, որ խոսում է ոչ թե այդ ներուժի օգտագործման, այլ, չգիտես ի՞նչ նպատակով, հետագա զարգացման մասին: Ընդհանրապես լավ կլիներ ինստիտուտ այցելած երկրի փաստացի ղեկավարից իմանայինք, թե գործնականում ի՞նչ է տալու երկրին այդ նախագծերի իրագործումը, քանի՞ նոր աշխատատեղ կունենանք, դրսից ու ներսից որքա՞ն պատվերներ կլինեն, ի՞նչ գումարների ներհոսք կարելի է սպասել այդ պատվերների կատարումից:
Մնում է միայն կռահել՝ այցի ընթացքում հետաքրքրվե՞լ է արդյոք պարոն Սարգսյանը այդ հարցերով եւ, եթե այո, ապա ինչո՞ւ չի խոսում այդ մասին:
Իմիջիայլոց, մի հարց էլ տամ: Պարոն Սարգսյանը կամ իր այցը նախապատրաստած օգնականները ուշադրություն դարձրե՞լ են մեր հարգելի հայ գիտնականների, ես կասեի՝ բոշայական մոտեցմանը նախագծերի անվանումներին: Ե՛վ «Քենդլ»-ը (անգլերեն նշանակում է մոմ, CANDLE – Center for the Advancement of Natural Discoveries using Light Emission), ե՛ւ «Արեալ»-ը (Advanced Research Electron Accelerator Laboratory) նախագծերի անգլերեն դզած-փչած անվանումների հապավումներ են: Իսկ «Քենդլ»-ի կայքէջում (http://candle.am/) հայերեն տառ անգամ չեք գտնի: Ակամա հիշեցի, որ խորհրդային տարիներին Ալիխանյանների կառուցած արագացուցչի անունն էլ ռուսերեն անվան հապավում էր, բայց գոնե ԱրՈւս բարեհունչ անունն էր ստացել:
Անցնենք հաջորդ հարցին: «Արմենպրեսը» հարցնում է՝ ի՞նչ փուլում է Մաքսային միությանը Հայաստանի անդամակցելու գործընթացը:
Այս օրերին հայաստանյան ողջ մամուլը ողողված է պարոն Սարգսյանի միանձնյա որոշման հետեւանքով Եվրասիական միությանը Հայաստանի անդամակցելու անխուսափելի վատ հետեւանքների մասին հրապարակումներով, աշխարհի հզոր պետությունների սանկցիաների տակ կքած Ռուսաստանում գահավիժում է ռուբլին, տենդի մեջ է տնտեսությունը, նվազում են այնտեղից Հայաստան եկող տրանսֆերները, իսկ երկրի փաստացի ղեկավարը պիոների ոգեւորությամբ զեկուցում է, որ «հսկայական աշխատանք է կատարվել ճանապարհային քարտեզի կետերն իրականացնելու» ուղղությամբ, որ «այս անգամ եւս Հայաստանը հանդես եկավ որպես պատասխանատու գործընկեր»: Հեյ, հեյ, հեյ, ինչպես կգոչեր Ֆրունզիկ Մկրտչյանի հայտնի հերոսը: Հարգելիս, քո կառավարության անդամներն են արդեն խոսում վտանգների, պրոբլեմների ու անդրկուլիսային հակասությունների մասին: Նազարբաեւի ակնարկը Ղարաբաղի եւ մեր սահմանների վերաբերյալ ինչ-որ փոխզիջման մասին այդպես էլ առեղծված մնաց հասարակության համար: Իսկ երկրի փաստացի ղեկավարը հասարակությանը բացատրություններ տալու, անհանգստություններն ու կասկածները փարատելու փոխարեն՝ ներկայացնում է մեզ պրոցեսի անշրջելիության վերաբերյալ իր ճանապարհային քարտեզն ու ժամանակացույցը: Դե արի ու մի ասա՝ սպանեցիք թողեցիք էլի ձեր անշրջելիությամբ:
Անցնենք երրորդ ու վերջին հարցին, տեսնենք, թե ի՞նչ է ասում պարոն Սարգսյանը «ներքին քաղաքական գործընթացների, ոչ իշխանական եռյակի պահանջների, հանրահավաքների եւ հայտարարությունների վերաբերյալ»:
Նախ, պատասխանում ոչ մի անդրադարձ չի անում երեւանյան բազմամարդ երկու ցույցերին, շարժման շտաբների բացման սկսված գործընթացին կամ հարթակից հնչած (թե՞ այդպես էլ չհնչած) իր հրաժարականի եւ արտահերթ ընտրությունների պահանջներին:
Փոխարենը պարոն Սարգսյանը վերակենդանացնում է արդեն հոգին ավետած խորհրդարանական քառյակին եւ նրանց մշակած 12 կետանոց պահանջները: Այն պահանջները, որոնք եռյակն արդեն իսկ ամփոփել ու դեն է նետել՝ գնահատելով չկատարված ու ժամկետանց, իսկ կառավարության պատասխանները որակելով որպես ծաղր: Հիմա պարզ չէ՝ եռյակի շարժման լիդերի հետ համաձայնեցնելով, թե ոչ, պարոն Սարգսյանը առաջարկում է նորից անդրադառնալ այդ չարչրկված պահանջներին: Պարզվում է՝ նա արդեն իսկ առաջարկել է իր կառավարությանը վերանայել այդ 12 կետերը: Առաջարկում է եռյակի հետ միասին կետ առ կետ, հերթականությամբ նորից քննարկումներ ծավալել ամեն կետի վերաբերյալ: Ամեն կետի համար առանձին «փոքրիկ ճանապարհային քարտեզներ» ստեղծել, ժամկետներ գրել ու իրագործել: Մի խոսքով՝ պարոն Սարգսյանը եռյակին հրավիրում է վերադառնալ 12 կետերին ու նոր, անշտապ նեյնիմներ անել այդ կետերի շուրջ:
Այս նեյնիմների մեջ ներքաշվելու վտանգի մասին արդեն իսկ բարձրաձայնել է ՀԱԿ-ն իր վերջին հայտարարությամբ: Թեժ աշունն ամփոփելու համար մեզ մնում է մի քիչ էլ սպասել եւ տեսնել՝ կներքաշվի՞ արդյոք «Բարգավաճի» առաջնորդը դրանց մեջ:
ԿԱՐԱՊԵՏ ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ
«Առավոտ» օրաթերթ 12.11.2014

Ամբողջական հոդվածը կարող եք կարդալ այս հասցեով՝ http://www.aravot.am/2014/11/13/514979/

© 1998 – 2014 Առավոտ – Լուրեր Հայաստանից

Նժդեհի արձանի տեղը անվիճելի է ցանկացած պարագայում

Երկրում, մասնավորապես՝ Երեւանի քաղաքապետարանում մոլեգնող «քաղաքական» մեծամասնությունը՝ Հանրապետականը, հերթական ջրմուրն է ընկել: Դեռ նոր էին նահանջել ու ուշքի էին գալիս Միկոյանի արձանի հետ կապված սկանդալից, սկսվեց նորը: Ի սկզբանե Գարեգին Նժդեհի հրապարակում տեղադրելու համար նախատեսված Նժդեհի արձանը ուզում են տեղադրել իրենց կենտկոմի, կներեք, Մելիք-Ադամյանի վրա գտնվող իրենց կենտգրասենյակի մոտ:
Կուռ, շարմազանովական կամ, եթե կգերադասեք, գալուստսահակյանական տրամաբանություն է: Շատ լավ կլինի, եթե երկրի հոգսերը իրենց վտիտ ուսերին առած, Հանրապետականի խորհրդի ընդլայնված նիստից դուրս եկած, անձնուրաց նժդեհականները անցնեն արձանի կողքով ու իրենց ջիփերի փափուկ նստարաններին նստած՝ ոգեշնչվեն սյունյաց արծվի կերպարով:
Մյուս կողմից լավ է, որ իրենց իմաստուն առաջնորդի՝ Հայաստանի շախմատի ֆեդերացիայի նախագահի եւ համատեղությամբ վերջին բոլշեւիկի խիղճը հանգիստ կլինի՝ չի խաթարվի առաջին բոլշեւիկներից մեկի արձանի երրորդմասյան անդորրը: Իսկ այ, ես եւ ընկերներս՝ արդեն հեռավոր հուշ դարձած Ղարաբաղյան շարժման Լենինյան շրջանի «Ղարաբաղ» կոմիտեի շտաբի հիմնադիրներս, ստորաբար ուզում էինք խաթարել: Սկզբում, դառնալով տեղական իշխանություն, դաժանորեն հրաժարվելով հայ ժողովրդի մեծ բարեկամ Վլադիմիր Իլյիչի անունից՝ շրջանին Շենգավիթ ապագաղափարական անունը տվեցինք: Հետո, ոգեւորվելով սեփական անպատժելիությունից, քար գցեցինք նույնպես հայ ժողովրդի մեծ բարեկամ, «վսեսոյուզնի ստոռոստա» Միխայիլ Իվանովիչ Կալինինի վրա՝ Կալինինի փողոցը դարձավ Նժդեհի:
Թեմայից մի քիչ շեղվելով՝ հիշեցնեմ, որ այն ժամանակներում հայ ազգի իրական հերոսի՝ Նժդեհի անունը դեռ պղծված չէր հանրապետականների հետ ասոցիացիաներով, ավելին՝ Հանրապետականն էլ չէր ասոցացվում ներկա թալանչիների ու թափթփուկների հետ, այլ ուներ մաքրամաքուր մի առաջնորդ, խորհրդային տարիների քաղբանտարկյալ՝ Աշոտ Նավասարդյան անունով, որի հետ պատիվ եմ ունեցել գործընկեր լինելու հայոց խորհրդարանում, եւ որին, ի դեպ, նույն Շենգավիթից՝ Նժդեհի փողոցի շրջակայքից՝ ՀՀՇ-ի մեր տղաների ու աղջիկների աջակցությամբ ընտրեցինք ԱԺ պատգամավոր: Այո՛, փողոցը վերանվանելով չբավարարվեցինք՝ վերանվանեցինք նաեւ հրապարակը, որտեղից սկիզբ էր առնում փողոցը, ինքնաբերաբար վերանվանվեց նաեւ հրապարակում գտնվող մետրոյի կայարանը: Հիմա կարդացի, որ Երեւանի ավագանու անդամներից մեկը՝ ոմն Իգիթյան, սխալ է համարում ժամանակին Սպանդարյանի հրապարակի վերանվանումը: Դե գայիք, պարոն Իգիթյան, այն օրերին, երբ պատերազմ էր, երբ ջոկատներ էինք ձեւավորում ու ուղարկում Ղարաբաղ, երբ մարդիկ սառչում էին իրենց տներում, իսկ մենք վառելիք էինք ուղարկում ճակատ, գայիք ու ասեիք, որ ոչ թե Նժդեհի կերպարով է պետք ոգեւորել ժողովրդին, այլ Սպանդարյանով: Կովկասյան բոլշեւիկ, Ստալինի ընկեր Սպանդարյանով, որի մասին Հայաստանի հետ առնչվող միակ հիշատակումն այն է, որ Շահումյանի հետ միասին ղեկավարել է Ալավերդու պղնձահանքերի բանվորների ինչ-որ գործադուլ:
Հարց է ծագում. ինչո՞ւ այն ժամանակ չապամոնտաժեցինք Սպանդարյանի արձանը եւ չտեղադրեցինք Նժդեհինը: Պատասխանը շատ պարզ է՝ փող չկար: Փող չկար ոչ նոր արձան պատվիրելու, ոչ էլ եղածը ապամոնտաժելու ու տեղափոխելու համար: Ուրիշ շատ ավելի կարեւոր բաների համար փող չկար՝ պատերազմ էր:
Քանի որ ընկել եմ հիշողությունների գիրկը, պատմեմ նաեւ Սպանդարյանի արձանի հեղինակի հետ իմ հանդիպման մասին: Որպես գործկոմի նախագահ՝ հարցազրույցներիցս մեկում ասել էի, որ, բնականաբար, վաղ թե ուշ այդ տեղում կտեղադրենք Նժդեհի արձանը: Շատ չանցած՝ գործկոմում ինձ այցելեց հեղինակը՝ քանդակագործ Թադեւոս Գեւորգյանը (Թոմը): Կռահում էի՝ ինչու է եկել: Կարծեմ սուրճ խմեցինք, մի քիչ խոսեցինք դեսից-դենից: Գալով բուն՝ արձանը հանելու թեմային, առարկելու բան չուներ, բայց գիտե՞ք ինչ ասաց: Ասաց՝ գիտեմ, որ չեք հավատա, բայց ես Սպանդարյանի արձանը ստեղծելիս աչքիս առջեւ միշտ Նժդեհին եմ ունեցել: Պարզ է, որ չհավատացի, պարզ էր, որ հեղինակը պարզապես փորձում էր փրկել իր ստեղծածը: Բայց հիմա մտածում եմ՝ գուցե այն, որ սկսած Սերժ Սարգսյանից՝ շատերը կարծում են, որ արձանը Նժդեհինն է, թյուրիմացությունից բացի՝ նաեւ միստիկ հիմքեր ունի:
Թոմը, ցավոք, մահացել է եւ զրկված է իր, ըստ մասնագետների, լավ գործը պաշտպանելու հնարավորությունից: Բայց արձանը պաշտպանելու կարիք չկա էլ՝ տեղն է պետք փոխել եւ վերջ: Ափսոս է, օրինակ, որ ժամանակին ոչ հեռու գտնվող Բանվորի արձանը հանեցին առանց նոր տեղ որոշելու ու տեղադրելու:
Իսկ Նժդեհի արձանի տեղը անվիճելի է ցանկացած պարագայում, յուրաքանչյուր տրամաբանող մարդու համար: Չեմ ճանաչում մրցույթում հաղթած քանդակագործին՝ Գագիկ Ստեփանյանին: Չգիտեմ նաեւ, թե ինչ որակի գործ է ստեղծել: Գիտեմ, որ Ջերմուկում կանգնեցված Իսրայել Օրու արձանի հեղինակն է: Եթե Հանրապետական ջոջերը իրենց՝ արձանի ձեռքից թուրը հանել-դնելու խորհուրդներով վերջնականապես չեն ապակողմնորոշել մարդուն, ապա ինքն էլ, որպես հեղինակ, պետք է իր ծանրակշիռ խոսքն ասի: Չէ՞ որ արձանը ստեղծել է հենց Նժդեհի հրապարակի միջավայրի համար:
ԿԱՐԱՊԵՏ ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ «Առավոտ» օրաթերթ 05.11.2014

Ամբողջական հոդվածը կարող եք կարդալ այս հասցեով՝ http://www.aravot.am/2014/11/06/513268/

© 1998 – 2014 Առավոտ – Լուրեր Հայաստանից

Հասարակության սպասումներին և անհանգստություններին եռյակը հստակ պատասխաններ և երաշխիքներ չի տվել

ՀՀՇ վարչության անդամ Կարապետ Ռուբինյանը Tert.am-ին տված հարցազրույցում անդրադառնալով խորհրդարանական ոչ իշխանական եռյակի գործունեությանը նշում է, որ այս երեք ուժերը կապված չեն գաղափարախոսությամբ, բայց նրանց միավորում է մեկ իրական ցանկություն՝ ազատել բոլորին ներկա իշխանությունից: Նա նաև նշում է, որ այսօր հայ հասարակությանը իշխանափոխությունից բացի հուզում է երկրում արդարություն հաստատելու և քիչ թե շատ բարեկեցիկ կյանքով ընտանիք պահելու հնարավորության ստեղծումը, ինչի երաշխիքը եռյակը չի տալիս ու, ըստ նրա, չի էլ կարող տալ:
-Ոչ իշխանական եռյակի՝ ԲՀԿ- ՀԱԿ- «Ժառանգություն», միավորման վերաբերյալ ի՞նչ գնահատական կտաք: Արդյո՞ք այն բնական երևույթ է և ի՞նչ գաղափար կամ գաղափարախոսություն է միավորում երեք ուժերին:
– Ոչ մի միավորող գաղափարախոսություն, բնականաբար, չկա: Հայաստանում գաղափարախոսությունները արդեն վաղուց տոնական հագուստների դեր են կատարում՝ օգտագործվում են դեպքից-դեպք, կարճ ժամանակով՝ հյուրերի արջև պատշաճ տեսք ունենալու համար: Փաստենք, որ կա այդ երեք ուժերին միավորող մեկ իրական ցանկություն՝ ազատել իրենց և մեզ բոլորիս Սերժ Սարգսյանից ու իր հանցախմբից: Փաստենք նաև, որ այդ մասով նրանք արտահայտում են մեր հասարակության առնվազն 90 տոկոսի ցանկությունը:
Մնացած ամեն ինչում տարբերությունները, թե՛ եռյակի ներսում, թե՛ հասարակության սպասումների և եռյակի անդամների ու նրանց շուրջ կամաց-կամաց խմբվողների ծրագրերի միջև այնքան շատ են ու այնքան մեծ, որ եթե նույնիսկ օրինաչափ կամ բնական համարենք այդ միավորումը, ապա ոչ մի կերպ չենք կարող ներդաշնակ կամ առաջադիմական համարել:
Չեմ ուզում անդրադառնալ եռյակի ներքին հակասություններին, քառյակ-եռյակ-քառյակ ու էլի եռյակ դառնալու խորդուբորդ ճանապարհին: Քանի որ տեսանելի է, չեմ ուզում նաև անդրադառնալ եռյակի շուրջ այլ համախմբվող ուժերի հետագծերին ու որակին: Նաև մի կողմ թողնենք Ռոբերտ Քոչարյանի ականջները երևալ-չերևալու մասին ենթադրությունները: Անդրադառնանք հասարակական սպասումներին և թե ինչ է առաջարկում եռյակը հասարակությանը:
-Հաջորդ հարցս հենց այդ էր լինելու: Ի՞նչ կարող են նրանք առաջարկել հանրությանը և արդյո՞ք հանրության կողմից կա դրա պահանջարկը:
– Արդեն ասացի, որ Սերժ Սարգսյանի ռեժիմի վերացումը մեր հասարակության ճնշող մեծամասնության սրտով է: Սերժ Սարգսյանը ոչ միայն ժողովրդի խաղաղ ցույցերը բռնություններով ու արյան մեջ խեղդած, իշխանությունը յուրացրած, ինքնակոչ նախագահ է, այլև ապաշնորհ և ընչաքաղց կառավարիչ: Նա իր շուրջ հավաքել է նույնքան ապաշնորհ թիմ, որի նպատակն ու երազանքը անձնական անսահման հարստություն դիզելն է:
Արդյո՞ք եռյակի լոկոմոտիվը՝ ԲՀԿ-ն, որը մինչ այժմ դուրս չի եկել ոչ իշխանականի կոկոնից ու, ի տարբերություն մյուս երկուսի, խուսափում է հրաժարականի ուղղակի պահանջից, կգնա պայքարի հետագա սրացման, թե՞ կբավարարվի Սերժ Սարգսյանի նախաձեռնած սահմանադրական փոփոխությունների դեմն առնելով և հաջորդ խորհրդարանական ու նախագահական ընտրություններից առաջ դիրքերն ամրապնդելով:
Ի՞նչ երաշխիքներ կան, որ ընտրակեղծարարության և ընտրակաշառք բաժանելու՝ հանրապետականներից ոչ պակաս փորձ կուտակած նույն այդ լոկոմոտիվը կկանգնի «արդար ընտրություններ» կոչվող կայարանում, ոչ թե կսլանա դեպի թագավոր ախպոր «Առինջ» կայարան:
Ի՞նչ երաշխիքներ կան, որ առայժմ կենացների և բարի ցանկությունների ձևով ներկայացվող տնտեսական բարեփոխումների ծրագրերը, ի վերջո, չեն հանգի ներկայիս վարչապետի արդեն իսկ կիրառած և տապալված մեթոդաբանությանը, երբ մտածված, խորը, արմատական բարեփոխումներ ձեռնարկելու փոխարեն, հարկերը մուծելու անհրաժեշտության մասին դատարկ կոչեր արվեցին հաստաքսակ ախպերությանը:
Հասարակության լայն խավերին, բացի ռեժիմից շուտափույթ ազատվելու խնդրից, նաև հուզում է այն, որ երկրում արդարության լինի, որ աշխատելու ու քիչ թե շատ բարեկեցիկ կյանքով ընտանիք պահելու հնարավորություն լինի:
Մի քիչ ավելի գիտակից խավը, բացի վերոգրյալից, կարևորում է Արցախի, երկրի ինքնիշխանության, աշխարհաքաղաքական ընտրության խնդիրները: Իր և երկրի համար նվաստացուցիչ, վտանգավոր և անընդունելի է համարում թերուս, տգետ, քրեական անցյալով ու ներկայով գործիչների իշխանության գալու հավակնությունները և արդեն իսկ հայտնվելը տարբեր կենսական նշանակություն ունեցող ու պատասխանատու պաշտոններում:
Ցավոք, հասարակության թվարկածս սպասումներին և անհանգստություններին եռյակը հստակ պատասխաններ և երաշխիքներ չի տվել և, իր էկլեկտիկ բնույթի պատճառով, չի էլ կարող տալ:
-ՀՀ առաջին նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը խոսեց «մարգինալների» մասին, համաձա՞յն եք, որ հենց ՀՀՇ-ին նկատի ուներ, բայց մյուս կողմից նա մի ձևակերպում արեց՝ ընդդիմության ընդդիմությունը Սերժ Սարգսյանի բարեկամն է, ինչպե՞ս եք վերաբերում այս ձևակերպմանը:
-Նկատի ուներ և՛ ՀՀՇ-ին, և՛ բոլոր նրանց, ովքեր չեն համակերպվում Հայաստանը հետ՝ դեպի խորհրդային բանտ ու ճահիճ տանելու Պուտինի և նրա խամաճիկ Սերժ Սարգսյանի քայլերի հետ: Չեմ կասկածում, որ թե՛ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը, թե՛ իր բոլոր ասածներն ու արածները անմիջապես իրենց դրոշին դաջող ու մոլեռանդորեն հիմնավորող համախոհները, շատ ավելի մեծ եռանդով կպայքարեին ռեժիմի այդ քայլերի դեմ, եթե չլինեին հանուն իշխանափոխության Կրեմլի հետ գործարքի գնալու, ըստ իս, անբարո և անհեռանկար հույսերը:
Իսկ Սերժ Սարգսյանի բարեկամ լինելու մեղադրանքը, թողնում եմ պարոն նախագահի խղճին: Նրա այդ խոսքին հավատացողները պարզապես պետք է ապշեն, թե որքան շատ Սերժ Սարգսյանի բարեկամներ էին ընդգրկվել իր թիմում 2008-ին:
-Ձեր երբեմնի կուսակից Բագրատ Ասատրյանը մեզ հետ հարցազրույցում նշել էր, որ այո՛, եռյակում ԲՀԿ-ն ու ՀԱԿ-ը 2008-ին եղել են բարիկադների տարբեր կողմերում, և նույնիսկ, որ ԲՀԿ-ն մարտիմեկյան դեպքերի ժամանակ շատ վատ դերակատարում է ունեցել: Միաժամանակ նա ասաց, որ եռյակի միավորումը տեսնում է որպես այլևս կայացած փաստ , հրապարակային գործընթաց՝ լայն բազմության պահանջով և լայն բազմության համար: Ձեր մեկնաբանությունը:
-Իմ երբեմնի կուսակից ու ներկա լավ ընկեր Բագրատ Ասատրյանը ամեն ինչ ճիշտ է ասել: Ի՞նչը մեկնաբանեմ: Փաստ է, որ միավորումը կա: Ինքս էլ ասացի, որ իշխանափոխության համար հասարակական լայն պահանջարկ կա: Կարվի՞ դա լայն բազմության համար, թե՞ դրա անվան տակ, կյանքը ցույց կտա: Ամենևին պետք չէ բացառել, որ պայքարի ծավալման ընթացքում դրական զարգացումներ էլ լինեն, հնարավորությունների նոր պատուհաններ բացվեն:
-Ձեր կարծիքով՝ ՀՀԿ-ն կգնա՞ բանակցությունների կամ երկխոսության, կամ դրան ինչ անուն ուզում եք դրեք:
-Անցյալն արդեն ցույց է տվել, որ բռնազավթված իշխանությունն ու է՛լ ավելի հարստանալու հնարավորությունները պահպանելու պայմանով, նեղն ընկնելու դեպքում, ՀՀԿ վերնախավը կգնա ցանկացած գործարքի՝ թե՛ երկրի ներսում, թե՛ դրսում:

http://www.tert.am/am/news/2014/11/06/armenia-karapetrubinyan/

Միեւնույն է՝ «ազգընտիր» կոճակ սեղմիչներն իրենց սեւ գործն անելու են

Չգիտես ինչու, Սոչիում հավաքված Վալդայի միջազգային բանավիճային ակումբում պարոն Պուտինի ելույթը էլ ավելի հարստացրեց Եվրասիական միությանը Հայաստանի անդամակցության հակառակորդների փաստարկների՝ առանց այդ էլ հարուստ զինանոցը: Բացի այն, որ նոր սառը պատերազմում, ուր բնականաբար մեզ էլ են պատրաստվում ներքաշել, ջերմաստիճանի հերթական անկում արձանագրվեց, ի ցույց դրվեց նաեւ Յուպիտերի հետ մրցակցության ելած ռուսական արջի լիակատար ոչ ադեկվատությունը իրականությանը:
Դժվար է համարժեք համարել նաեւ հայրենի իշխանության ու չիշխանության պահվածքը: Առաջինները ոչ ցնծում են, ըստ իրենց, ճիշտ եւ զարգացում խոստացող միությանը անդամակցելու հեռանկարից, ոչ էլ արած կոպիտ սխալի գիտակցման նշաններ անում: Վեջները չի: Հակառակ դրան՝ ոչ իշխանականներն են թեւերը քշտած պաշտպանում ու գովերգում իշխանության ոչուփուչ քաղաքականությունը:
Սկսում եմ մտածել, որ Եվրասիական միությանը միանալու գործընթացի անշրջելիության մասին համառորեն կրկնվող պնդումները, հարձակումները այս կամ այն կերպ դրա դեմ բողոքողների կամ պայքարողների վրա, բացի Կրեմլին հավատարմություն հայտնելուց ու սեփական համակիրների հիասթափությունը մեղմելու խնդրից, մեկ այլ թաքուն նպատակ էլ են հետապնդում՝ շեղել հասարակության ուշադրությունը այն հանգամանքից, որ նույնիսկ հիմա, երկրի ինքնակոչ նախագահի ստորագրելուց հետո, պայմանագիրը դեռ ուժի մեջ չէ:
Չէ՞ որ դեռ, ճիշտ է՝ գրպանային, բայց Սահմանադրական դատարանով պետք է անցնի պայմանագիրը, եւ հին ու նոր սահմանադրությունների գիտակ պարոն Հարությունյանը մեծ ջանքեր ու բառանյութ դեռ պետք է վատնի երկրի Սահմանադրությանը ակնհայտորեն հակասող պայմանագիրը չհակասող հայտարարելու համար:
Չէ՞ որ դրանից հետո, ճիշտ է՝ գրպանային, բայց խորհրդարան պետք է մտնի պայմանագիրը, որտեղ գոնե 2-3 պատգամավոր ունենք, ովքեր ի վիճակի են ամբիոնն օգտագործելով՝ հասարակությանը ներկայացնել այդ քայլի ողբերգական ու հանցավոր ապուշության աստիճանը:
Դուք, իհարկե, կարող եք ասել, որ միամտություն է հույս դնելը թե՛ Սահմանադրական դատարանի, թե՛ Ազգային ժողովի վրա: Համամիտ եմ: Նույնիսկ եթե հաջողվի նշածս երկու մարմիններում հարցի քննարկման առթիվ համախմբել այդ տխմար միությանը միանալուն դեմ արտահայտվող բոլոր քաղաքական եւ քաղաքացիական միավորներին, նույնիսկ եթե այդ միավորմանը հաջողվի հազարավոր քաղաքացիների ներգրավել պայմանագրի դեմ բողոքի ցույցերին, միեւնույն է՝ «ազգընտիր» կոճակ սեղմիչներն իրենց սեւ գործն անելու են եւ հաստատելու են պայմանագիրը:
Բայց եկեք տեսնենք, թե ինչ կունենանք արդյունքում:
Արդյունքում իր ողջ նենգությամբ ի ցույց կդրվի իշխանական-չիշխանականների ազգադավ դաշինքի էությունը:
Արդյունքում կունենանք Հայաստանի անկախությունը բացարձակ արժեք համարող ուժերի, պայքարի որոշակի փորձ ձեռք բերած համախմբում:
Արդյունքում կունենանք կատարված քայլի ողջ ստորությունը ընկալած հասարակություն:
Արդյոք այդ ձեռքբերումները չե՞ն, որ կստեղծեն անշրջելին վաղ թե ուշ շրջելու եւ երկրի ինքնիշխանությունը վերականգնելու համար կայուն հիմք:
Հայաստանի առաջընթացի դեմն առնող այս պայմանագրին դեմ են խորհրդարանում կուսակցության անդամ պատգամավորներ ունեցող «Ժառանգությունը», ՀՀՇ-ն, «Ազատ դեմոկրատները», «Քաղաքացիական պայմանագիրը»: Կարծում եմ՝ այս հարցում նրանց սիրով կդաշնակցեն «Հանրապետությունը», «Նախախորհրդարանը», ԱԻՄ-ը, «Հայազնը» եւ մի շարք այլ կուսակցություններ ու քաղաքացիական միավորումներ: Չեմ կասկածում, որ քաղաքական ու հասարակական ուժերի նման լայն կոնֆեդերացիայում միավորման դեպքում կունենանք նաեւ իրական մտավորականության աջակցությունը:
Մնում է տեսնենք, թե որ ուժը եւ երբ կնախաձեռնի միավորումը: Ժամանակը չի սպասում: Պայմանագիրն արդեն իսկ ուղարկվել է Սահմանադրական դատարան, իսկ խորհրդարանում նախապատրաստվում են արտահերթ նիստ անել նոյեմբերի 17-ին:
ԿԱՐԱՊԵՏ ՌՈՒԲԻՆՅԱՆ
«Առավոտ» օրաթերթ 29.10.2014

Ամբողջական հոդվածը կարող եք կարդալ այս հասցեով՝ http://www.aravot.am/2014/10/30/510824/

© 1998 – 2014 Առավոտ – Լուրեր Հայաստանից

  • Այցելուների քարտեզ